Een wereldclub is jarig

De Verenigde Naties werden (bijna) 75 jaar geleden geboren. We gaan terug naar het begin en kijken vooruit naar 24 oktober, als de VN echt jarig zijn. En wat heeft deze wereldclub te maken met UNICEF?

Wilson’s tandeloze tijger

“Dat nooit meer,” dacht de Amerikaanse president Woodrow Wilson na afloop van de Eerste Wereldoorlog. Voor een nieuwe, langdurige wereldvrede was een verbond nodig, waarin landen voortaan geweldloos hun onderlinge problemen moesten oplossen. In 1919 kon de door Wilson bedachte Volkenbond aan het werk. Het was alleen jammer dat de Verenigde Staten zelf geen lid werden; het Amerikaanse Congres wilde dat de VS zich zo min mogelijk zou bemoeien met de rest van de wereld. In de jaren dertig zegden ook Duitsland, Japan en Italië hun lidmaatschap op. De Volkenbond werd zo een tandeloze tijger, die een nieuwe wereldoorlog niet kon voorkomen.

President Woodrow Wilson bedacht de voorganger van de VN: de Volkenbond.

De Conferentie van Jalta in 1945, met op de voorste rij Winston Churchill, Franklin D. Roosevelt en Jozef Stalin.

Het plan van Churchill en Roosevelt

Al tijdens de Tweede Wereldoorlog schetsten de Britse premier Churchill en de Amerikaanse president Roosevelt de contouren van de opvolger van de Volkenbond: de Verenigde Naties. Het idee van Woodrow Wilson was zo gek nog niet, alleen moest het ontwerp worden verbeterd. Churchill en Roosevelt bezegelden met het Atlantisch Handvest hun afspraak om de wereld na de oorlog te verenigen en veiliger te maken. Maar het duurde nog een hele tijd voordat de Verenigde Naties een feit waren. Er gingen ingewikkelde gesprekken aan vooraf tijdens bijvoorbeeld de Conferentie van Jalta in 1945, waarbij ook de Russische leider Stalin aanschoof.

Handvest met een missie

Op 26 juni 1945 tekenden vijftig landen het Handvest van de Verenigde Naties en op 24 oktober van dat jaar trad het in werking. Sindsdien werken de lidstaten vanuit het hoofdkantoor in New York aan hun missie, vastgelegd in het Handvest. Ze moeten de wereld beschermen tegen oorlog, mensenrechten bewaken en de welvaart en het welzijn van de wereldbevolking vooruit helpen.

Nederland tekent het Handvest van de Verenigde Naties (26 juni 1945).

Veiligheidsraad met vetorecht

In de Algemene Vergadering praten alle lidstaten mee over het beleid, maar de Veiligheidsraad is verantwoordelijk voor het handhaven van vrede en veiligheid in de wereld. De raad heeft vijf permanente leden (de Verenigde Staten, China, Frankrijk, Rusland en het Verenigde Koninkrijk) en tien leden die ieder twee jaar in de raad zitting mogen nemen. De permanente leden hebben vetorecht, zodat als één van hen tegen een besluit stemt het meteen van tafel is. Dit betekent overigens niet dat de besluiten van de Algemene Vergadering nooit meetellen. De mening van de lidstaten vertegenwoordigt de wereldopinie en daar valt niet mee te spotten.

Een VN-vredessoldaat praat met vrouwen op de vlucht in Tsjaad (2009).

Het mandaat van UNICEF

De Verenigde Naties bestaan uit meer dan de VN zelf. Veel onderwerpen zijn zo veelomvattend dat ze een eigen organisatie nodig hebben, die onder de VN-paraplu opereert. Het gaat bijvoorbeeld om de Wereldgezondheidsorganisatie, vluchtelingenorganisatie UNHCR en onderwijsorganisatie UNESCO. En om UNICEF, die vlak na de Tweede Wereldoorlog in het leven werd geroepen om kinderen in het totaal verwoeste Europa te helpen met voedsel, dekens en kleding, maar zich al snel richtte op de hele wereld. UNICEF heeft het mandaat van de VN om de rechten van kinderen wereldwijd te bewaken en in actie te komen als die rechten in gevaar zijn. Daarom is UNICEF officieel dé kinderrechtenorganisatie van de Verenigde Naties.

Kinderen in de Griekse stad Patras krijgen eten van de voorloper van UNICEF (1946).

75 jaar VN in 75 verhalen

In Den Haag zijn behalve de regering ook organisaties gevestigd als Europol, Eurojust en het Internationaal Strafhof. Dat geldt ook voor de Verenigde Naties; in het Vredespaleis in Den Haag zetelt het Internationaal Gerechtshof, het hoogste gerechtelijke orgaan van de VN. Op 24 oktober is het precies 75 jaar geleden dat de Verenigde Naties zijn opgericht en Den Haag is als ‘internationale stad van vrede en recht’ de perfecte locatie om bij deze verjaardag stil te staan.

Aan de hand van een Verhalenfestival laten UNICEF en andere deelnemende organisaties zien dat de wereld alleen gedijt bij onderlinge verbondenheid. Aan de precieze uitwerking wordt nog gewerkt, maar zeker is dat het evenement ‘coronaproof’ zal zijn. Houd in het najaar onze website in de gaten voor meer informatie.

Was dit interessant? Deel het!